Kiedy Opadł Kurz. Historia Powstańczego Ostańca, Cz. II

By // Brak komentarzy:
Kamienica ma już sto lat. Wiele przeżyła, wiele widziała. W 2015 roku wydano nakaz rozbiórki - nie pasuje do krajobrazu, zniszczona i ciągle niszczeje, odstaje od nowoczesnych budowli, które "wyrastają" w centrum Warszawy. Ale to jednak cichy świadek powstania warszawskiego, pewien symbol, z którym nie można dyskutować. Ratować? Chyba wydając nakaz rozbiórki o tym tak nie myślano, o ile w ogóle wtedy rozpatrywano Waliców 14 pod takim kątem. A przecież Ci, którzy przeżyli wojnę, czas, kiedy kamienica stała na terenie getta jeszcze nieraz pojawiła się w ich wspomnieniach. Przeżył i on, chociaż pokiereszowany - ze śladami po kulach. Jednak z tamtymi ludźmi umierają także wspomnienia. Wiele osób walczy jednak o pamięć dla tego miejsca i chce, aby przypominał o tym, jak Warszawa wyglądała w 1944 roku. Oficyna już to robi, przez lata zaniedbań w postaci braku odpowiedniego zabezpieczenia przed postępującą degradacją a także dewastacją miejsca wygląda, jak już po wojnie, szczególnie, że jednego z boku kamienicy nigdy nie odbudowano. W 2011 roku kamienica pochwalić się mogła jeszcze gdzieniegdzie oknami, w których to były całe szyby. Dzisiaj nie może się nawet pochwalić tym, że na miejscu okna pozostałyby chociaż przypominające o jego istnieniu futryny.
Nawet w czasie, kiedy kamienica była zamieszkiwana nie można mówić o dobrym traktowaniu tego miejsca. W 2005 roku wszystko jednak zdecydowanie się zmieniło, oczywiście na gorsze - wraz z wyprowadzką lokatorów stracono nadzieję, że kiedykolwiek jeszcze będzie tętniło tutaj życie. Lokatorzy na własną rękę reperowali to, co jeszcze było możliwe do naprawy, starano się, aby Waliców 14 wyglądało chociażby ładnie. Potem oficynę zaczęli odwiedzać drobni złodzieje, bezdomni, pijaczki - oni o niej pamiętali, ale swoją pamięcią regularnie także przykładali się do jej niszczenia. W 2009 roku powstał mural z napisem "Kamień i co?". Miał na celu zwrócić uwagę na traktowanie zabytków z czasu II Wojny Światowej, które uznawane są nie za skarb społeczny a jedynie problem, którego szybko i jak najzgrabniej należy się pozbyć.  I właśnie teraz w 2017 roku m.in. stowarzyszenie o nazwie z tego muralu postanowiło zawalczyć o to miejsce. Nie tylko oni, bo wiele organizacji, stowarzyszeń i portali a także osób prywatnych. Odbywały się zebrania, po internecie krążyły także petycje, którą sama wypełniałam. W trakcie namów do ratowania kamienic niewiele osób wierzyło w sukces - według nich petycje nie działają, nikt się nimi nie przejmie, po co w ogóle walczyć - kupa cegły, rudera, czy ona da miejsca pracy? No raczej nie, więc jest bezużyteczna. Na szczęści mimo tego, że niewiele osób wierzyło i też nie każdy decydował się na wsparcie akcji udało się - mimo początkowych wykrętów, przeciągania, grania na czas dzisiaj już prawie wiemy - Waliców 14 uratowana! Być może moja publikacja będzie ostatnią, która pokaże oficynę w takim marnym stanie. Oby każda kolejna pokazywała, że warto często zawalczyć o takiego świadka historii i że każdy ma szansę na powrót do piękna. Taką mam nadzieję.

Moja fotorelacja z czerwca 2017 roku

































Kiedy opadł kurz. Historia powstańczego ostańca, cz. I

By // 2 komentarze:
Kamienica, niby jak każda inna ruina w tym mieście. Stoi między biurami, szklanymi domami, które rosną do góry. Są coraz to wyższe, rosną szybko, chyba szybciej niż kiedyś bombardowano tę dzielnicę. I o ile historią Woli ludzie z Warszawy i spoza niej interesują się, tak często milczą na widok tej pięknej "studni" - fakt, stoi, można na nią spojrzeć, można przewrócić oczami, załamać ręce, zmartwić się jej stanem, ale po co mówić?
Mówić warto, zwłaszcza, że za moment zawyją syreny, które nie zagłuszą głosu kamienicy przy Waliców 14. Budynek przy Waliców zbudowano jeszcze w XIX wieku. Kiedyś była nieco większa niż teraz, to spowodowane jest przez czasy wojenne. W czasie wojny, a dokładniej od listopada 1942 do sierpnia 1944 roku znajdowała się na terenie getta warszawskiego. Lokatorami tej kamienicy były tam niegdyś znane osoby: Władysław Szengel, który był fotografem i autorem popularnych w tamtych czasach piosenek, pochodzenie miał żydowskie, ale pisał głównie w języku polskim. Poległ w trakcie powstania warszawskiego. Mieszkał tutaj także Menachem Kipnis, który zajmował się także fotografią, ale był przede wszystkim śpiewakiem operowym, dziennikarzem i etnografem żydowskim. Podzielił także śmiertelny los, zmarł w getcie na zawał. Po osobach, jakie zajmowały mieszkania w kamienicy można wywnioskować, że był to budynek, który niegdyś robił niesamowite wrażenie, nie tylko ze względu na swoją architekturę, ale także niesamowite elementy zdobienia wewnętrznego - niezwykłe ornamenty zwieńczające sufity, roślinne i geometryczne zdobienia balustrad czy drzwi. Mimo tego, że ta ulica nie była uważana za najbardziej elegancką na Woli, bo kocie łby ciągle zastępowały chodniki a staroświeckie lampy oświetlały drogę wieczorową porą, Waliców mogła poszczycić się właśnie takimi budynkami jak ten.
Niestety, w trakcie wojny budynek uległ zniszczeniu - najprawdopodobniej w wyniku wybuchu wojny lotniczej. Znaleziono zapiski żołnierza AK Jerzego Wożniaka, pseudonim "Szpila", które brzmiały między innymi tak:

Dnia 24.09.1944 oddziały ukraińskie zaatakowały stanowiska bat. AK „Sowiński” przy ulicy Waliców i Ceglanej (Pereca). Eksplozja goliata zburzyła front budynku przy ul. Waliców 14. Atak został odparty.

24 września niemiecka piechota wsparta dwoma czołgami atakowała stanowiska na ul. Waliców. Atak poprzedzany był „goliatem”, którego wybuch zburzył front budynku przy ul. Waliców 14. Po ciężkim boju atak został odparty.
Jeszcze na początku XXI wieku kamienica była zamieszkiwana. Zbombardowana strona oficyny zamieszkiwana była przez biedniejszych mieszkańców, "mieszkanka" były mniej słoneczne i dużo mniejsze niż reszta. Kiedy wychodziłam z kamienicy słyszałam jakieś szepty... czy kamienica chciała coś powiedzieć? A może odkryła jeszcze jakąś historię? O tym jeszcze napiszę.


Fotorelacja z czerwca 2017 roku




































Followers

Recent Posts

Popularne Posty

Popularne Posty